▣ 주제의 확장 ― 「parisuddho chavivaṇṇo pariyodāto 청정하고 순결한 피부색」
1. 수행자 고따마의 고행(苦行) 장면의 묘사 ― (MN 36-삿짜까 큰 경)/(MN 85-보디 왕자 경)/(MN 100-상가라와 경)
apissu maṃ, rājakumāra, manussā disvā evamāhaṃsu — ‘kāḷo samaṇo gotamo’ti, ekacce manussā evamāhaṃsu — ‘na kāḷo samaṇo gotamo, sāmo samaṇo gotamo’ti. ekacce manussā evamāhaṃsu — ‘na kāḷo samaṇo gotamo, napi sāmo, maṅguracchavi samaṇo gotamo’ti. yāvassu me, rājakumāra, tāva parisuddho chavivaṇṇo pariyodāto upahato hoti tāyevappāhāratāya.
왕자여, 사람들은 그런 나를 보고 이렇게 말했다. — ‘사문 고따마는 검다.’라고. 어떤 사람들은 이렇게 말했다. — ‘사문 고따마는 검지 않다. 사문 고따마는 노랗다.’라고. 어떤 사람들은 이렇게 말했다. — ‘사문 고따마는 검지도 않고 노랗지도 않다. 사문 고따마는 황금빛 피부다.’라고. 왕자여, 그런 적은 음식 때문에 나에게 피부색은 청정하고 순결하였지만 파괴되어 갔다.
2. vippasannāni indriyāni parisuddho chavivaṇṇo pariyodāto 기능은 아주 맑습니다. 피부색은 청정하고 순결합니다
1) 아지와까인 우빠까와의 만남 ― (MN 26-덫 경)/(MN 85-보디 왕자 경)
“addasā kho maṃ, rājakumāra, upako ājīvako antarā ca gayaṃ antarā ca bodhiṃ addhānamaggappaṭipannaṃ. disvāna maṃ etadavoca — ‘vippasannāni kho te, āvuso, indriyāni, parisuddho chavivaṇṇo pariyodāto. kaṃsi tvaṃ, āvuso, uddissa pabbajito? ko vā te satthā? kassa vā tvaṃ dhammaṃ rocesī’ti? evaṃ vutte, ahaṃ, rājakumāra, upakaṃ ājīvakaṃ gāthāhi ajjhabhāsiṃ —
왕자여, 아지와까인 우빠까가 가야와 보리수(菩提樹)의 사이에 큰길을 가고 있는 나를 보았다. 보고서 나에게 ‘도반이여, 그대의 기능은 아주 맑습니다. 피부색은 청정하고 순결합니다. 도반이여, 그대는 누구에 의지해 출가했습니까? 그대의 스승은 누구입니까? 그대는 누구의 법을 따릅니까?’라고 말했다. 이렇게 말했을 때, 왕자여, 나는 아지와까인 우빠까에게 게송으로 말했다. —
‘sabbābhibhū sabbavidūhamasmi,
sabbesu dhammesu anūpalitto.
sabbañjaho taṇhākkhaye vimutto,
sayaṃ abhiññāya kamuddiseyyaṃ.
‘na me ācariyo atthi, sadiso me na vijjati.
sadevakasmiṃ lokasmiṃ, natthi me paṭipuggalo.
‘ahañhi arahā loke, ahaṃ satthā anuttaro.
ekomhi sammāsambuddho, sītibhūtosmi nibbuto.
‘dhammacakkaṃ pavattetuṃ, gacchāmi kāsinaṃ puraṃ.
andhībhūtasmiṃ lokasmiṃ, āhañchaṃ amatadundubhin’ti.
나는 모든 것을 정복했고, 모든 것을 아는 사람입니다.
모든 것에서 흠이 없으며, 모든 것에서 떠났고, 애(愛)의 부서짐에 의해 해탈했습니다.
스스로 실답게 알았는데 누구를 스승이라고 말할 수 있겠습니까?
‘나에게는 스승도 없고 나와 같은 이도 없으며
신(神)을 포함하는 세상에 나에게 비할 사람이 없습니다.
참으로 나는 세상에 있는 아라한이고, 나는 위없는 스승이며
나는 유일한 정등각(正等覺)이고, 고요한 자이고, 꺼진 자입니다.
나는 법륜(法輪)을 굴리기 위해 까시로 갑니다.
나는 눈먼 자들의 세상에서 불사(不死)의 북을 울릴 것입니다.”
2) 전륜성왕 수닷사나와 수받다 왕비의 대화 ― (DN 17.14-마하수닷사나 경, 수받다 왕비가 만나러 옴)
“atha kho, ānanda, subhaddāya deviyā etadahosi — ‘vippasannāni kho rañño mahāsudassanassa indriyāni, parisuddho chavivaṇṇo pariyodāto, mā heva kho rājā mahāsudassano kālamakāsī’ti rājānaṃ mahāsudassanaṃ etadavoca --
그러자 아난다여, 수받다 왕비에게 이런 생각이 떠올랐다. ― ‘참으로 마하수닷사나 왕의 기능들은 아주 맑습니다. 피부색은 청정하고 순결합니다. 마하수닷사나 왕게서는 죽지 마십시오.’라고. 마하수닷사나 왕에게 이렇게 말했다. ―
3) 부처님과 사리뿟따 존자의 대화 ― (MN 151-탁발 음식의 청정 경)
“vippasannāni kho te, sāriputta, indriyāni, parisuddho chavivaṇṇo pariyodāto. katamena kho tvaṃ, sāriputta, vihārena etarahi bahulaṃ viharasī”ti? “suññatāvihārena kho ahaṃ, bhante, etarahi bahulaṃ viharāmī”ti. “sādhu, sādhu, sāriputta! mahāpurisavihārena kira tvaṃ, sāriputta, etarahi bahulaṃ viharasi. mahāpurisavihāro eso, sāriputta, yadidaṃ — suññatā.
사리뿟따여, 그대의 기능들은 밝고, 피부색은 아주 깨끗하고 맑다. 사리뿟따여, 그대는 요즘 어떤 머묾으로 많이 머무는가?” “대덕이시여, 요즘 저는 공(空)한 머묾으로 많이 머뭅니다.” “훌륭하고 훌륭하다, 사리뿟따여! 사리뿟따여, 참으로 그대는 요즘 대인(大人)의 머묾으로 많이 머문다. 사리뿟따여, 공(空)이라는 이것이 대인의 머묾이다.
4) (AN 3.64-웨나가뿌라 경)
“acchariyaṃ, bho gotama, abbhutaṃ, bho gotama! yāvañcidaṃ bhoto gotamassa vippasannāni indriyāni, parisuddho chavivaṇṇo pariyodāto. seyyathāpi, bho gotama, sāradaṃ badarapaṇḍuṃ parisuddhaṃ hoti pariyodātaṃ; evamevaṃ bhoto gotamassa vippasannāni indriyāni parisuddho chavivaṇṇo pariyodāto. seyyathāpi, bho gotama, tālapakkaṃ sampati bandhanā pamuttaṃ parisuddhaṃ hoti pariyodātaṃ; evamevaṃ bhoto gotamassa vippasannāni indriyāni parisuddho chavivaṇṇo pariyodāto. seyyathāpi, bho gotama, nekkhaṃ jambonadaṃ dakkhakammāraputtasuparikammakataṃ ukkāmukhe sukusalasampahaṭṭhaṃ paṇḍukambale nikkhittaṃ bhāsate ca tapate ca virocati ca; evamevaṃ bhoto gotamassa vippasannāni indriyāni parisuddho chavivaṇṇo pariyodāto.
고따마 존자시여, 참으로 놀랍습니다. 고따마 존자시여, 참으로 신기합니다. 고따마 존자의 기능은 아주 밝고, 피부색은 청정하고 깨끗합니다. 예를 들면, 고따마 존자시여, 가을에 붉은 대추 열매는 청정하고 깨끗합니다. 이처럼, 고따마 존자의 기능은 아주 밝고, 피부색은 청정하고 깨끗합니다. 예를 들면, 고따마 존자시여, 방금 나무에서 떨어진 야자 열매는 청정하고 깨끗합니다. 이처럼, 고따마 존자의 기능은 아주 밝고, 피부색은 청정하고 깨끗합니다. 예를 들면, 고따마 존자시여, 잠부 강의 황금을 숙련된 금 세공사의 아들이 도가니 입구에서 아주 능숙하게 제련한 황금 주화는 삭까의 왕좌에 놓아도 빛나고, 밝고, 찬란합니다. 이처럼, 고따마 존자의 기능은 아주 밝고, 피부색은 청정하고 깨끗합니다.
3. 늙는 성질 ― (SN 48.41-늙는 성질 경)
atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā bhagavato gattāni pāṇinā anomajjanto bhagavantaṃ etadavoca — “acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! na cevaṃ dāni, bhante, bhagavato tāva parisuddho chavivaṇṇo pariyodāto, sithilāni ca gattāni sabbāni valiyajātāni, purato pabbhāro ca kāyo, dissati ca indriyānaṃ aññathattaṃ — cakkhundriyassa sotindriyassa ghānindriyassa jivhindriyassa kāyindriyassā”ti.
그때 아난다 존자가 세존에게 왔다. 와서는 세존에게 절한 뒤 세존의 몸을 손으로 문지르면서 세존에게 이렇게 말했다. ― “놀랍습니다, 대덕이시여. 신기합니다, 대덕이시여! 대덕이시여, 이제 세존의 피부색은 청정하고 깨끗하지 않고, 팔다리는 풀리고, 주름이 생기고, 몸은 앞으로 구부러졌으며, 안근(眼根)-이근(耳根)-비근(鼻根)-설근(舌根)-신근(身根)의 기능들은 달라졌습니다.”라고.
“evañhetaṃ, ānanda, hoti — jarādhammo yobbaññe, byādhidhammo ārogye, maraṇadhammo jīvite. na ceva tāva parisuddho hoti chavivaṇṇo pariyodāto, sithilāni ca honti gattāni sabbāni valiyajātāni, purato pabbhāro ca kāyo, dissati ca indriyānaṃ aññathattaṃ — cakkhundriyassa sotindriyassa ghānindriyassa jivhindriyassa kāyindriyassā”ti.
“참으로 그렇다, 아난다여, 젊음에는 늙는 성질이 있고, 건강에는 병드는 성질이 있고, 삶에는 죽는 성질이 있다. 피부색은 청정하고 깨끗하지 않게 되고, 팔다리는 풀리고, 주름이 생기고, 몸은 앞으로 구부러지며, 안근(眼根)-이근(耳根)-비근(鼻根)-설근(舌根)-신근(身根)의 기능들은 달라진다.”라고.